[ گفتار در نحوه ظهور حقيقت محمّديه در عالم كثرت ] اينك ما به نحو اختصار نحوهء ظهور حقيقت محمّديه را از مقام جمع والوجود به عالم كثرت و نيل به مقام مظهريت جميع أسماء ، از جمله أسماء حاكم بر نشأت انسان ، و رسيدن به مقام جمع الجمعِ اسماءِ تنزيهيه و تشبيهيه « * » و پيوستن به اصل خود ، و نيز راز اكمليت و اتميت قوس صعود نسبت به قوس نزول ، را باز نموده ؛ و بيان مىكنيم كه وارثان مقامات و علوم و احوال آن سرور عالم ، بالوراثة و التبعية از آن مقامات بهره دارند . شيخ اكبر در چند موضع از كتاب الفتوحات المكية اين سرّ را آشكار ساخته است . از ابن فارض نقل شد كه قبل فصالي دون تكليف ظاهري * ختمت بشرعي الموضحي كلّ شرعة و إنّي و إن كنت بن آدم صورةً * فلي فيه معنىً شاهد بأُبوّتي « 1 » « بودم آن روز من از طايفهء دردكشان * كه نه از تاك نشان بود و نه از تاك نشان » « من به ظاهر گرچه ز آدم زاده‌ام * ليك معنى جدِّ جدّ افتاده‌ام »

--> ( * ) - برخى از أسماء الهيه حاكم بر سكنهء جبروت نيستند و اختصاص به عالم شهادت‌دارند . و تجلى برخى از أسماء اختصاص دارد به مظهر بالغ به مقام « قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » . و نيز اسمائى كه از أسماء مستأثره‌اند و حضرت ختمى مقام از آن أسماء بهره دارند ، نه ملائكه و نه اولواالعزم از انبيا به مقام مظهريت آن أسماء مىرسند ، و تنها اختصاص دارد به جناب ختم انبيا . « ندانمت به حقيقت كه در جهان به چه مانى / جهان و هر چه در او هست صورت‌اند تو جانى » . ( 1 ) - ديوان ابن الفارض ، التائيّة الكبرى ، ص 120 .